Van Lieshout VI

De zielenroerselen van de kunstenaar
5 oktober 2020
Seas of Heaven

"Elke ware schepping verandert het inzicht, de eisen en de behoeften van de tijd en komt in botsing met nog heersende eisen en behoeften uit vorige perioden. Een schepping moet dus de plaats veroveren in plaats van te beantwoorden aan de geldende eisen en de noodzakelijkheid", zei Architect Gerrit Rietveld.

In 'Seas of heaven’ heb ik geprobeerd om mijn dystopische visie op de toekomst vast te leggen in een enigszins verontrustend droomlandschap: op het eerste gezicht lijkt er niets aan de hand, maar als je verder kijkt, zie je embryo’s die in een schelp groeien, en de man en vrouw die op het punt staan de liefde te bedrijven zijn niet ingelogd. In de taferelen zitten dus referenties naar een wereld in transformatie, waarbij natuurlijkheid terrein verliest.

Ik heb mijn werk onder water gezet: terwijl water het begin is van al het leven, ziet ‘Seas of Heaven’ eruit alsof het ondergedompeld is, in een vat met formaldehyde. Het doel van het werk is om te spelen met het onbehagen van de kijker, en het wellicht om te zetten in een gevoel van nieuwsgierigheid.

Op basis van het citaat van Rietveld leverden 31 kunstenaars een onverwachte, bijzondere bijdrage aan voor de expositie ‘De zielenroerselen van de kunstenaar’ in het Rietveldpaviljoen in Amersfoort (22/10 - 08/11 2020). Daarbij ligt de nadruk op het experiment.

Seas of heaven, Love + Seas of heaven, Birth

'Seas of Heaven' beter bekijken online?
Bezoek mijn site vlvi.nl/seas-of-heaven-love of vlvi.nl/seas-of-heaven-birth

.

.

Lees meer >> | 133 keer bekeken
Us Fish Must Swim Together
5 oktober 2020

You cannot swim forever

"Of ik iets met het 'milieu' heb… was de vraag. Een rare vraag, want hoe zou je daar nou niet iets mee kunnen hebben, dacht ik. En toch is het natuurlijk een heel rechtvaardige vraag. Want als we allemaal wel iets met het milieu en duurzaamheid zouden hebben, dan zou er geen probleem zijn. Geen opwarming, smeltende ijskap, dooie ijs- of pandaberen of ander uitstervend leven. Geen gat in de ozonlaag en geen plastic in de oceanen…

Duurzaamheid past ook naadloos in het thema MAAKBAARHEID waar ik me mee bezighoud. Want juist omdat ons leven in toenemende mate maakbaar lijkt, halen we onze schouders op bij milieuproblemen. Waarom zouden we ons druk maken, als we toch alles kunnen? Ondanks de houtkap groeien de bomen tot in de hemel. Iemand gaat vast uitvinden hoe dat gat in de ozonlaag weer kan dichtgroeien, en dat plastic uit de oceaan - was daar laatst al niet een student mee bezig met een slim plan? En als het straks echt uit de klauwen zou lopen -ergens, over een paar generaties, dan verhuizen we toch gewoon naar een andere planeet?

Uiteindelijk gaat het natuurlijk allemaal over hebzucht, kortzichtigheid en het feit dat het leven helemaal niet zo maakbaar is als dat we zouden willen (geloven). Dàt onder ogen zien is verantwoordelijkheid nemen. En het zijn allemaal van die open deuren; je begint bij jezelf, maar uiteindelijk doe je het samen. Zo eenvoudig; waarom is het dat niet?

Met plezier heb ik een 'art-bin' ontworpen voor de Walk of Waste, georganiseerd door Plastic Soup Nijmegen. Zo mijmerend over het onderwerp van plastic soep, wereldzeeën en vervuilde vis, dreunden de eerste akkoorden van de Subhumans, een van m’n favoriete oude punkbands, door mijn hoofd: 'Us Fish Must Swim Together'. Mijn beeld was geboren.

Us Fish Must Swim Together

Ok, let's start at the beginning
When fishes roamed the sea.
They swam around before anything else
In ten million years B.C.

Then one day they decided
To evolve into vertebrates.
And a few came out of the water
And got drunk to celebrate.

Soon, well when I say "soon" I mean
A couple million years
They evolved into various quadrupeds
With legs and things and ears.

And about a trillion aeons later
They went all civilized.
And built lots of bombs and council flats
That reached into the skies.

The moral of this tale, you see
We are descended from the fish.
And if we progress much further
We'll put our lives at risk.

We're starting to destroy ourselves
With pollution, war, and greed.
When food and sex and water
Is all we really need.

When "sink or swim" is the choice you get
You cannot swim forever.
You need support to keep you alive.
Us fish must swim together!

Zanger Dick Lucas van de Subhumans was erg enthousiast over mijn idee en gaf toestemming zijn lyrics te gebruiken voor dit project.

Voor de Walk of Waste mocht ik een ART-BIN ontwerpen, voor langs de Nijmeegse Waalkade. Deze 'wandeling van het afval' was een initiatief van Plastic Soup Nijmegen, en één van de challenges die georganiseerd werden in het kader van Nijmegen European Green Capital 2018

Bekijk mijn art-bin 'You cannot swim forever' en meer beeld over de Walk of Waste op vlvi.nl/walk-of-waste

.

Lees meer >> | 130 keer bekeken
Pleidooi voor verwarring
5 oktober 2020
Dwaal

In 2018 vierde Nijmegen het 500 jarig bestaan van het middeleeuwse mirakelspel Mariken van Nieumeghen. Voor diverse exposities in het centrum van de Nijmeegsen binnenstad leverde ik o.a. het werk 'DWAAL'

Met DWAAL probeer ik een staat van verwarring weer te geven en op te roepen.
Ik heb een kaart gemaakt van Nijmegen. De stad van Mariken, maar ook die van mij. Een stad die voor mij voelt als een veilige plek. Een gebied waarin ik elke straathoek ken. Maar ook zo’n veilige plek kan veranderen in een plaats die je ineens niet meer (her)kent.

Pleidooi voor verwarring

De VERWARDE mens. Hij popt steeds vaker ineens op in het nieuws. Meestal niet in positieve zin. De verwarde mens staat daardoor volop in de schijnwerpers als sociaal fenomeen: wie is het, wat is zijn/haar achtergrond, hoe is het zo gekomen? Men is nieuwsgierig, en een beetje sensatiebelust; want ach, arme stakker, je zal het maar zijn… Maar iedereen kan die verwarde mens zijn. Jij, ik.

Mariken van Nieumeghen is voor mij een prachtig voorbeeld van de verwarde mens. Gebeurtenissen maken haar speelbal van goed en kwaad. Uiteindelijk lukt het haar grip te krijgen op zichzelf en het heft terug in eigen hand te nemen.

Dat ‘grip’ is een dingetje. Zeker tegenwoordig, nu alles mogelijk en maakbaar lijkt, wil iedereen ‘in control’ zijn. Want je bent wel een heel grote dombo als je in deze wereld van mogelijkheden, waarin geluk voor het grijpen ligt, niets van je leven ‘maakt’. En als je je eigen situatie al niet meester bent, wat heeft een ander, de maatschappij, dan aan je.
Natuurlijk is dat een idee-fixe. Het leven is nou eenmaal voor een groot deel oncontroleerbaar. Juist dat krampachtig vasthouden aan je eigen maakbaarheid stuurt je het pad op van totale, onwenselijke verwarring.

Je kunt dus maar beter accepteren en proberen juist eens nìet in control te zijn.

Eigenlijk is iedereen dus Mariken. In elk mensenleven komen periodes voor van geluk en blijdschap en periodes van ongeluk, verdriet en duisternis.

De ‘donkere kant’ van een mens wordt vaak als iets kwaads beschouwd. Maar: zonder donker geen licht.
Iemands schaduwkanten zijn juist vaak een bron van inspiratie en voorwaarde voor diepgang.

Een prachtige uitspraak van Mark Twain luidt: Ik prefereer de hemel omwille van het klimaat, de hel omwille van het gezelschap.

en zo is het.

Dus dwaal; laat je meevoeren door straten, over pleinen, daal af in je krochten, duik op bij de rivier waar al eeuwen het water stroomt. Dans met de duivel zing met de engel, en DWAAL.

bekijk meer over dwaal op vlvi.nl/dwaal

Lees meer >> | 115 keer bekeken
Vergankelijkheid
30 juni 2018

Soms neemt een kunstwerk zelf je mee op een onverwachtse tocht.
Dat gebeurde bij mij bij ‘Bloesem’.

In 2015 bezocht ik Japan om daar het feest van de Sakura mee te maken. De bloeiende kersenbloesem in Japan is een metafoor voor de vergankelijkheid van het leven:
“The blooming period of cherry blossoms are short, leading to an instantaneous flourish and sudden death. In the Japanese culture, the flower serves as a reminder of mortality and humanity knowing that the life of a human being can end anytime just like the flower. The cherry blossom exemplifies this human condition, making people realize that life is short and that they should live it well”.

Lees meer >> | 258 keer bekeken
BeeldBlog#4
15 november 2016

bekijk op site

Lees meer >> | 344 keer bekeken
BeeldBlog#3
15 november 2016
Bekijk op site

Lees meer >> | 354 keer bekeken
BeeldBlog#2
15 november 2016

bekijk op site

Lees meer >> | 371 keer bekeken
BeeldBlog#1
15 november 2016

bekijk op site

Lees meer >> | 332 keer bekeken
Erkenning
26 maart 2014
Hoe belangrijk is erkenning van anderen?
Als grafisch ontwerper (wat ik ook ben) heel belangrijk: zonder die erkenning geen werk, je maakt immers een toegepast product.

Maar als kunstenaar?
Strikt genomen moet je als kunstenaar toch gewoon vooral je ding doen en daar achter staan -je eigen erkenning zou aldus voldoende moeten zijn...

Lees meer >> | 478 keer bekeken
Het [nieuwe] sublieme
8 juli 2012
Deze week heb ik ‘Het Sublieme, het einde van de schoonheid en een nieuw begin’ van Hans den Hartog Jager gelezen.
Hij neemt de lezer mee op zijn zoektocht naar het sublieme in de hedendaagse kunst.
Voor mij was dit boek een eye-opener. Sinds ik me in 2010 zelf met kunst begon bezig te houden, buig ik mij regelmatig over de vraag wat en waarom 'Kunst'.
Heel veel zaken waarover Den Hartog Jager schrijft, zijn in mijn hoofd ook al de revue gepasseerd, en door zijn overpeinzingen te lezen, word ik bevestigd in m'n eigen denken en worden mijn gedachten bovendien geordend (in plaats van alle kanten uit te schieten) zodat ik er vervolgens richting aan kan geven.

Zo heb ik me bijvoorbeeld al vaak afgevraagd waarom het creëren van een prachtig – of zelfs alleen maar aangenaam –, keurig met de werkelijkheid overeenstemmend beeld, meteen al kunst mag heten in plaats van dat het slechts getuigt van kundig vakmanschap. Van de andere kant vond ik het eveneens verbijsterend hoezeer er in de kunstwereld geapplaudisseerd wordt voor matig ogend werk wanneer daar een verrassend – of zelfs alleen maar helder – idee aan ten grondslag ligt. En zie:

“Hoe meer ambachtelijkheid, expressiviteit, harmonie, glans er in een kunstwerk was te zien, hoe minder ideeën en inhoud er aan zo’n werk werden toegeschreven. Lelijkheid die zich duidelijk als lelijkheid presenteerde was daarentegen geen probleem, want door je daar als kunstenaar mee te associëren nam je voldoende afstand van de mainstream, van het primitieve verlangen naar esthetische bevrediging.”

Maar ook: hoelang ga je door met tekeningen uitkrassen in een rotswand als iemand je al een schetsblok met kleurpotloden heeft aangereikt:

“Zo heeft het streven naar het klassieke schoonheidsideaal in de kunst iets onbeholpens, iets amateuristisch gekregen. Niet alleen is het technisch nauwelijks nog bijzonder om bijvoorbeeld een mooie vrouw te schilderen, de vraag is vooral waarom je dat zou doen als je er met twee muisklikken miljoenen op je scherm kunt toveren die allemaal veel mooier zijn. Wat voegt de hand, de visie van de maker nog toe? Niet meer dan een vage, nostalgische herinnering aan de tijd waarin zo’n technische vaardigheid nog iets bijzonders was”
en, peizend over verschillen en overeenkomsten tussen kunst en grafisch werk: “de klassieke vorm van schoonheid is in de twintigste eeuw volledig verbonden geraakt met versiering en verleiding op grote schaal (Joseph Kosuth)”

Het lezen van ‘Het Sublieme’ was, kortom, een aangename en verrijkende ervaring. Want veel van dit soort beschouwelijke essays ontberen de levendigheid en snelheid waarmee den Hartog Jager schrijft. Voor mij was het bovendien een verademing dat het een Nederlands boek is. Lekker dicht bij huis; je hoeft het niet te plaatsen tegen een afwijkende achtergrond.

KLEIN MET EEN GROTE K
Over het (nieuwe) sublieme, wat dat is en hoe je dat tot uitdrukking zou kunnen brengen, blijken heel wat filosofen zich al gebogen te hebben. Opvallend vond ik de constatering (van Burke) dat het sublieme altijd 'groot’ moet zijn.
Natuurlijk helpt het formaat bij het overdonder-effect, maar inderdaad: ‘effect’. En eigenlijk wil je je als kunstenaar toch vooral niet laten leiden door effectbejag?
Maar goed. Den Hartog Jager haalt zelf al diverse voorbeelden aan van kunst die wel groots, maar niet ‘groot’ is. In elk geval bracht al het gefilosofeer mij op de vraag of het sublieme [tegenwoordig] niet juist gezocht kan worden in het ‘Kleine’, het detail, het introspectieve. Is het wellicht toch mogelijk het grootse te vinden in een kleine ervaring? Misschien is dat juist waar deze moderne tijd, waarin schaalvergroting en globalisering aan de orde van de dag zijn, om vraagt ...

Ach ja, ik filosofeer er nog wel even over verder. In mijn hoofd zorgt het ervoor dat ik al een paar keer heb gedroomd van een ‘sublieme ervaring’ en wat dat mag zijn of bewerkstellingen. Ik stel mij voor dat een gelovig iemand in vroeger tijden het een visioen zou hebben genoemd, met daarin de tastbare hand van god. In mijn droom is het meeslepend en overweldigend, precies wat het moet zijn. Maar word ik wakker dan is er niks meer, een droom te vaag om grip op te krijgen ...

Lees meer >> | 559 keer bekeken